يادداشت

اهتمام پیامبر(ص) بر تدوین حدیث :

پیش از بررسی تفصیلی تاریخ حدیث شیعه و اهل سنت، لازم است تاریخ حدیث در دوران پیامبر را بررسی کنیم؛ چرا که در آن زمان، هنوز فریقین شکل نگرفته بودند؛ گرچه که هر یک از فریقین، آن دوره را با نگاه خود تحلیل می‌‌کند.

6- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع كَانَ فِي وَصِيَّةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع أَصْحَابَهُ اعْلَمُوا أَنَّ الْقُرْآنَ هُدَى النَّهَارِ وَ نُورُ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ عَلَى مَا كَانَ مِنْ جَهْدٍ وَ فَاقَةٍ «1».

روشها تفسیری ( = مناهج و مذاهب )
روش های تفسیری که از آن با عنوان مناهج و مذاهب تفسیری نیز یاد می شود،
شیوه هایی است که مفسّران در تفسیر آیات برای فهم و استنباط مدلول کلام از آنها کمک می گیرند. روش های تفسیری برخاسته از مبانی است و ارتباط فراوان با منابع و مستنداتی دارد که مفسّر در تفسیر و کشف و فهم معانی آیات از آنها کمک می گیرد.

برای مثال اگر مفسّری بهترین منبع را روایات معصومین صلى الله علیه وسلم بـدانـد، مـنهج و روش تفسیری او اثری یا روایی خواهد بود و چنانچه مفسّری قرآن را بهترین منبع در فهم آیات بداند، روش او تفسیر قرآن به قرآن است.

مثلا قوّه شهويه در انسان طورى است كه اگر زنهاى يك شهر، به فرض محال، به دست او بيايد، باز متوجه زنهاى شهر ديگر است. و اگر از يك مملكت نصيبش شد، متوجه مملكت ديگر است.
و هميشه آنچه ندارد مى‏خواهد. با اينكه اين‏ها كه گفته شد فرضى است محال و خيالى است خام، با وجود اين تنور شهوت باز فروزان است و انسان به آرزوى خود نرسيده.
و همين طور قوّه غضب در انسان طورى مخلوق است كه اگر مالك الرقاب مطلق يك مملكت شود، متوجه مملكت ديگر مى‏شود كه آن را به دست نياورده.

مفهوم روش‌های تفسیری و اقسام آن

روش، اسم مصدر کلمه «رفتن» است. کلمه روش در لغت به معنای طرز، طریقه، قاعده، قانون، راه، هنجار، شیوه، اسلوب و...، معنا شده است. کلمه روش در اصطلاح، به معنای مسیر یا فرایندی است که برای تحصیل یک معرفت یا هدف طی می‌شود. روش در اصطلاح علم تفسیر ناظر به دو مفهوم است:

الف) تعریف خاص: روش تفسیری در این تعریف، به معنای مسیر یا فرایندی است که مفسر آن را در فهم آیات دنبال می‌کند و اختلاف در آن سبب تفاوت در فهم آیات می‌شود و می‌توان از آن با عنوان مستنداتی یاد کرد که مفسران در فهم و تفسیر آیات قرآن از آن بهره گرفته‌اند.

توجه به نوع مبانی و روش در منظومه فکری مقام معظم رهبری ضروری است

حجت الاسلام و المسلمین سیدرضا مؤدب نیز در این همایش ملی ضمن تهنیت به مناسبت آغاز ماه مبارک رمضان گفت: تفاوت مفسران قدیم و مفسران معاصر، روش تفسیری آن ها است و این تفاوت، به مبانی مفسران در تفسیر بازمی‌گردد، برای منظومه فکری رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز بدون تردید باید به مبانی ایشان در نوع استفاده از قرآن که آن مبانی نوع روش ایشان را تولید کرده است، توجه شود و آن روش از سال های پیش از انقلاب اسلامی تاکنون در جامعه اسلامی مورد استفاده بوده و توانسته است منظومه فکری ایشان را شکل دهد.

بیانات رهبر انقلاب در دیدار دست‌اندرکاران برگزاری همایش بین‌المللی تفسیر تسنیم منتشر شد

بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار دست‌اندرکاران برگزاری همایش بین‌المللی تفسیر تسنیم که در تاریخ ۴ اسفند ۱۴۰۳ برگزار شده بود، صبح امروز در محل برگزاری این همایش در قم منتشر شد.

الهام عرشى‏

بدان كه در باب «عرش» و «حَمَله» آن اختلافاتى است؛ و در ظواهر اخبار شريفه نيز اختلاف است، گرچه به حسب باطن اختلافى در كار نيست؛ چون در نظر عرفانى و طريق برهانى «عرش» بر معانى بسيارى اطلاق شود:

يكى از معانى آن- كه نديدم در لسان قوم- حضرت «واحديّت» است، كه مستواى «فيض اقدس» است و حَمَلَه آن چهار اسم از امّهات اسما كه «اول» و «آخر» و «ظاهر» و «باطن» است.

و ديگر- كه باز در لسان قوم نديدم- «فيض مقدّس» است كه مستواى اسم اعظم است و حامل آن «رحمن» و «رحيم» و «ربّ» و «مالك» است.

«عبد اللّه دراز»

محمد عبد اللّه دراز از صاحب نظران معاصر در مسائل قرآنى و صاحب كتاب «النبأ العظيم» است كه در بردارنده نظريات جديدى در مورد قرآن مى‏باشد.

او اعجاز قرآن را از زاويه جديدى نگريسته است و قرآن را از نظر آهنگ و موسيقى آن، معجزه‏ ى برجسته مى‏داند و معتقد است كه هرگاه كسى به صوت قرآن گوش فرا دهد، گرچه خود بر لغت عربى آشنا نباشد، صوت قرائت قرآن، براى او دلنشين و دلربا است.

يَوْماً تَتَقَلَّبُ فيهِ الْقُلُوبُ وَ الْأَبْصار :

يَوْمٍ تَشْخَصُ فيهِ الْأَبْصارُ :

از دیگر توصیف های خاص در مورد جهان آخرت تعبیر: «يَخافُونَ يَوْماً تَتَقَلَّبُ فيهِ الْقُلُوبُ وَ الْأَبْصار»؛ آنها از روزى مى‏ترسند كه در آن، دلها و چشمها زير و رو مى‏شود . (1)

آیه شریفه در خصوص مردان الهی است ؛ مردانی که می ترسند از روزی که قلب ها و چشم ها در آن روز دگرگون می شود. آیه دیگری نیز بدان اشاره دارد که مربوط به ظالمان است ؛ خداوند می فرماید: «لِيَوْمٍ تَشْخَصُ فيهِ الْأَبْصارُ»؛ كه چشمها در آن (به خاطر ترس و وحشت) از حركت بازمى‏ ايستد . (2)