يادداشت

پيشينه تاريخي

دانش مصطلح الحديث يا علم الدراية که شامل دهها اصـطلاح حـديثي مربـوط بـه
سند و متن است، به نظر مي رسد نخستين بار در بـين محـدّثان اهـل سـنّت رواج
بيشتري داشته و نخستين کسي که در ميان آنان به تصنيف در اين بخش مبـادرت
نمود، قاضـي ابومحمـد رامهرمـزي (م۳۶۰/) صـاحب کتـاب المحـدّث الفاصـل
بينالراوي و الواعي ميباشد و سپس عـدّه اي ديگـر در ايـن موضـوع تأليفـاتي را
فراهم آورده اند که مهمترين آنها به شرح ذيل است:

۱ معرفة علوم الحديث، حاکم نيشابوري (م۴۰۵/)؛
.۲ الکفاية فی علم الرواية، خطيب بغدادي (م۴۶۳/)؛
.۳ علوم الحديث، ابن صلاح (م۶۴۳/)؛
.۴ المنهل الراوي، نووي (م۶۷۳/)؛

بیانات مقام رهبری در سالروز شهادت حضرت امام صادق (ع) در سال 1384

حضرت امام جعفر صادق (علیه‌السلام)

بین حرکت امام صادق (علیه‌الصّلاةوالسّلام) و به‌طور کلی حرکت عمومی ائمه‌ی هدی (علیهم‌السّلام)، بخصوص نُه امامی ‌که از بعد از حادثه‌ی عاشورا تا زمان غیبت حضرت ولیعصر (ارواحنا فداه) این منصب را داشتند، با رفتار و هویت و حرکت ‌بسیجىِ امروز ملت ما، رابطه‌یی وجود دارد.

اهتمام پیامبر(ص) بر تدوین حدیث :

پیش از بررسی تفصیلی تاریخ حدیث شیعه و اهل سنت، لازم است تاریخ حدیث در دوران پیامبر را بررسی کنیم؛ چرا که در آن زمان، هنوز فریقین شکل نگرفته بودند؛ گرچه که هر یک از فریقین، آن دوره را با نگاه خود تحلیل می‌‌کند.

6- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع كَانَ فِي وَصِيَّةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع أَصْحَابَهُ اعْلَمُوا أَنَّ الْقُرْآنَ هُدَى النَّهَارِ وَ نُورُ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ عَلَى مَا كَانَ مِنْ جَهْدٍ وَ فَاقَةٍ «1».

روشها تفسیری ( = مناهج و مذاهب )
روش های تفسیری که از آن با عنوان مناهج و مذاهب تفسیری نیز یاد می شود،
شیوه هایی است که مفسّران در تفسیر آیات برای فهم و استنباط مدلول کلام از آنها کمک می گیرند. روش های تفسیری برخاسته از مبانی است و ارتباط فراوان با منابع و مستنداتی دارد که مفسّر در تفسیر و کشف و فهم معانی آیات از آنها کمک می گیرد.

برای مثال اگر مفسّری بهترین منبع را روایات معصومین صلى الله علیه وسلم بـدانـد، مـنهج و روش تفسیری او اثری یا روایی خواهد بود و چنانچه مفسّری قرآن را بهترین منبع در فهم آیات بداند، روش او تفسیر قرآن به قرآن است.

مثلا قوّه شهويه در انسان طورى است كه اگر زنهاى يك شهر، به فرض محال، به دست او بيايد، باز متوجه زنهاى شهر ديگر است. و اگر از يك مملكت نصيبش شد، متوجه مملكت ديگر است.
و هميشه آنچه ندارد مى‏خواهد. با اينكه اين‏ها كه گفته شد فرضى است محال و خيالى است خام، با وجود اين تنور شهوت باز فروزان است و انسان به آرزوى خود نرسيده.
و همين طور قوّه غضب در انسان طورى مخلوق است كه اگر مالك الرقاب مطلق يك مملكت شود، متوجه مملكت ديگر مى‏شود كه آن را به دست نياورده.

مفهوم روش‌های تفسیری و اقسام آن

روش، اسم مصدر کلمه «رفتن» است. کلمه روش در لغت به معنای طرز، طریقه، قاعده، قانون، راه، هنجار، شیوه، اسلوب و...، معنا شده است. کلمه روش در اصطلاح، به معنای مسیر یا فرایندی است که برای تحصیل یک معرفت یا هدف طی می‌شود. روش در اصطلاح علم تفسیر ناظر به دو مفهوم است:

الف) تعریف خاص: روش تفسیری در این تعریف، به معنای مسیر یا فرایندی است که مفسر آن را در فهم آیات دنبال می‌کند و اختلاف در آن سبب تفاوت در فهم آیات می‌شود و می‌توان از آن با عنوان مستنداتی یاد کرد که مفسران در فهم و تفسیر آیات قرآن از آن بهره گرفته‌اند.

توجه به نوع مبانی و روش در منظومه فکری مقام معظم رهبری ضروری است

حجت الاسلام و المسلمین سیدرضا مؤدب نیز در این همایش ملی ضمن تهنیت به مناسبت آغاز ماه مبارک رمضان گفت: تفاوت مفسران قدیم و مفسران معاصر، روش تفسیری آن ها است و این تفاوت، به مبانی مفسران در تفسیر بازمی‌گردد، برای منظومه فکری رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز بدون تردید باید به مبانی ایشان در نوع استفاده از قرآن که آن مبانی نوع روش ایشان را تولید کرده است، توجه شود و آن روش از سال های پیش از انقلاب اسلامی تاکنون در جامعه اسلامی مورد استفاده بوده و توانسته است منظومه فکری ایشان را شکل دهد.

بیانات رهبر انقلاب در دیدار دست‌اندرکاران برگزاری همایش بین‌المللی تفسیر تسنیم منتشر شد

بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار دست‌اندرکاران برگزاری همایش بین‌المللی تفسیر تسنیم که در تاریخ ۴ اسفند ۱۴۰۳ برگزار شده بود، صبح امروز در محل برگزاری این همایش در قم منتشر شد.

الهام عرشى‏

بدان كه در باب «عرش» و «حَمَله» آن اختلافاتى است؛ و در ظواهر اخبار شريفه نيز اختلاف است، گرچه به حسب باطن اختلافى در كار نيست؛ چون در نظر عرفانى و طريق برهانى «عرش» بر معانى بسيارى اطلاق شود:

يكى از معانى آن- كه نديدم در لسان قوم- حضرت «واحديّت» است، كه مستواى «فيض اقدس» است و حَمَلَه آن چهار اسم از امّهات اسما كه «اول» و «آخر» و «ظاهر» و «باطن» است.

و ديگر- كه باز در لسان قوم نديدم- «فيض مقدّس» است كه مستواى اسم اعظم است و حامل آن «رحمن» و «رحيم» و «ربّ» و «مالك» است.