بررسى تواتر قراآت‏ :

قبل از بررسى تواتر قراآت، نخست، ذكر چند نكته لازم است:
الف) معناى علم قرائت:
علم به كيفيت اداى كلمات قرآن و اختلاف آنهاست؛ يعنى اختلاف مربوط به حروف و كلمات و كيفيت اداى آنها.
ب) فرق قرائت، روايت، طريق:
قرائت: هر اختلافى كه منسوب به يكى از ائمه ده گانه باشد كه روات آن بر آن‏
__________________________________________________
(1) الكافى فى الاصول، ج 2، ص 630، ح 12.
نزول قرآن و رؤياى هفت حرف، ص: 189
اجماع دارند، قرائت نام دارد و صاحب آن امام ناميده مى‏شود؛ مانند قرائت عاصم.
روايت: هر اختلافى كه منسوب به راوى امام قرائت است، روايت شمرده شده صاحبش را راوى مى‏نامند؛ مانند روايت حفص از عاصم.
طريق: هر اختلافى كه منسوب به كسى است كه از راوى گرفته، طريق ناميده شده است.
ج) اقسام قراآت:
1. قرائت متواتر: قرائتى است كه جمع زيادى از اول سلسله تا آخر آن (يعنى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله) آن را نقل نموده‏اند كه امكان توافق آنان بر كذب محال است.
2. قرائت مشهور: قرائتى است كه سند آن صحيح است؛ ولى به حد تواتر نرسيده و موافق با قواعد عربيت و رسم الخط عثمانى است و نزد قرّا شهرت يافته و گاهى از آن تعبير به مستفيضه مى‏شود.
3. قرائت آحاد: قرائتى است كه از صحت سند برخوردار است؛ ليكن مخالف رسم الخط و عربيت است و شهرت نيز نيافته است. نزد بعضى قرائت آحاد، قرائتى است كه جامع اركان سه گانه است، با اين تفاوت كه مفيد يقين نيست.
4. قرائت شاذّ: قرائتى است كه از صحت سند برخوردار نيست.