يادداشت

تفاسیر اهل سنت ( کتاب روشهای تفسیر )
12- تفسير القرآن العظيم‏
تأليف عماد الدين ابو الفداء اسماعيل بن كثير قرشى دمشقى (م 774 ق) و به زبان عربى است كه معروف به تفسير ابن كثير و از مشهورترين تفسيرهاى روايى اهل سنت است.
______________________________
(1). ايازى، همان، ص 247.
(2). ايازى، همان، ص 598؛ ذهبى، التفسير و المفسرون، ج 1، ص 310.
روشهاى تفسير قرآن، ص: 208
او محدّث، فقيه، مفسر و داراى مذهب فقهى شافعى بوده و صاحب آثارى، مانند الباعث الحثيث الى معرفة علوم الحديث و فضائل القرآن و تاريخ جمعه و كتابته است. تفسير او در بين اهل سنت متداول و مورد توجه بوده است.

باب در فضيلت كسى كه قرآن را به كار بسته است‏
1- از امام صادق (ع) كه رسول خدا (ص) فرموده است:
راستى اهل قرآن در بالاترين درجه آدميانند جز پيغمبران و رسولان، حقوق اهل قرآن را كم مشماريد زيرا از طرف خداى عزيز جبّار مقام بلندى دارند.
أصول الكافي / ترجمه كمره‏اى، ج‏6، ص: 399
2- امام صادق (ع) فرمود:
حافظ قرآن كه بدان عمل كند، همراه فرشته‏هاى پيغامبر گرامى و خوش رفتار است.

ابن جزرى ( کتاب ‏ نزول قرآن و رؤياى هفت حرف)
ابن جزرى (م 833 ه. ق) معتقد است كه معناى سبعة احرف، وجوه هفت گانه‏
______________________________
(1) ليل (92) آيه 3.
(2) ق (50) آيه 19.
(3) بقره (2) آيه 259.
(4) طه (20) آيه 9.
(5) مباحث فى علوم القرآن، ص 108.
نزول قرآن و رؤياى هفت حرف، ص: 137
ديگرى است. وى مى‏گويد:
همواره فهم حديث براى من مشكل بود و به آن فكر مى‏نمودم و بيش از سى سال در آن تأمل كردم؛ تا اين كه خداوند راهى را براى من گشود كه ان شاء اللّه راه صواب خواهد بود.
ابن جزرى در توضيح وجوه هفت گانه مى‏گويد:

با حضور مسئولين و دانشگاهيان استان قم:
محفل ساعتي با كلام رباني به مناسبت بزرگداشت هشتمين سالگرد درگذشت آيت الله قاضي (ره)
به گزارش روابط عمومي دانشگاه قم، به مناسبت بزرگداشت هشتمين سالگرد درگذشت آيت الله قاضي(ره) رئيس و بنيانگذار دانشگاه قم، دوشنبه 20 آذر 96 در سالن شيخ مفيد اين دانشگاه، محفلي قرآني با حضور مسئولين، اساتيد و دانشگاهيان استان و دانشگاه قم برگزار گرديد.

نزول قرآن :
امام ابو الفضل رازى، زرقانى و صبحى صالح‏ :
امام ابو الفضل رازى، صاحب كتاب‏ معانى أنزل القرآن على سبعة احرف، وجه ديگرى را در معناى احرف سبعه پسنديده است كه زرقانى هم به آن معتقد شده مى‏گويد:
آنچه را ما بر گزيديم- در پرتو نور توفيق الهى- از بين آرا، همان است كه امام ابو الفضل رازى در لوايح آن را بيان نموده است. او مى‏گويد: كلام از هفت شكل (حرف) از اختلاف خارج نيست: 1. اختلاف اسم از جهت افراد و تثنيه و جمع و تذكير و تأنيث؛ مانند وَ الَّذِينَ هُمْ لِأَماناتِهِمْ وَ عَهْدِهِمْ راعُونَ‏، كه كلمه «امانات» به شكل مفرد هم قرائت شده است.

حجت‌الاسلام سیدرضا مؤدب:
حوزه علمیه فاصله زیادی تا مرجعیت علمی قرآن دارد
گروه حوزه‌های علمیه: حجت‌الاسلام سیدرضا مودب با بیان اینکه مرجعیت علمی قرآن، مسئله بسیار مهمی است که نیازمند عزم جمعی در حوزه علمیه است تاکید کرد: با وجود همه تلاش‌های صورت گرفته، فاصله زیادی تا رسیدن به مرجعیت علمی قرآن در حوزه علمیه داریم.

تفاسیر روایی اهل سنت :

8- معالم التنزيل فى تفسير القرآن‏
تأليف حسين بن مسعود بغوى، معروف به تفسير بغوى (م 516 ق) و به زبان عربى است.
بغوى كه معروف به محيى السنه است، محدّث، مفسّر و اهل زهد بوده و كتاب تفسيرش، مشتمل بر روايات و گفتار گذشتگان، قرائات و سبب نزول آيات است.
بغوى در تفسير خود به لغت، اعراب، احكام فقهى، تأويل و اشارات نيز پرداخته است. در بخش روايى بيشتر از تفسير ثعلبى متأثر بوده و همانند ثعلبى به ذكر اسرائيليات مبادرت كرده است.
9- المحرر الوجيز فى تفسير الكتاب العزيز

اعجاز علمی قرآن :
6- رشد جنين:
خداوند متعال مى‏فرمايد: «فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسانُ مِمَّ خُلِقَ، خُلِقَ مِنْ ماءٍ دافِقٍ، يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ الصُّلْبِ وَ التَّرائِبِ». «انسان بايد نگاه كند كه از چه آفريده شده، از يك‏
______________________________
(1)- نازعات/ 30.
(2)- ذاريات/ 47.
(3)- آغاز و انجام جهان، ص 74.
آب جهنده آفريده شده، آبى كه خارج مى‏شود از پشت و سينه‏ها» .
خداوند در آيه شريفه، اشاره به رشد و تكوين جنين انسان دارد و مى‏فرمايد او از آب جهنده آفريده شده، تعبير «دافق» حكايت از پرتاب شدن و بيرون جهيدن دارد و سپس مى‏فرمايد: از ميان صلب و ترائب خارج مى‏شود.

" ﻣﻨﺎﻇﺮﻩ ﺑﺎ ﺧﺮ ! " ﺷﻌﺮى ﻓﻮﻕ ﺍﻟﻌﺎﺩه از ایرج میرزا

ﺭﻭﺯﯼ ﺑﻪ ﺭﻫﯽ ﻣﺮﺍ ﮔﺬﺭ ﺑﻮﺩ
ﺧﻮﺍﺑﯿﺪﻩ ﺑﻪ ﺭﻩ ﺟﻨﺎﺏ ﺧﺮ ﺑﻮﺩ
ﺍﺯ ﺧﺮ ﺗﻮ ﻧﮕﻮ ﮐﻪ ﭼﻮﻥ ﮔﻬﺮ ﺑﻮﺩ
ﭼﻮﻥ ﺻﺎﺣﺐ ﺩﺍﻧﺶ ﻭ ﻫﻨﺮ ﺑﻮﺩ
ﮔﻔﺘﻢ ﮐﻪ ﺟﻨﺎﺏ ﺩﺭ ﭼﻪ ﺣﺎﻟﯽ
ﻓﺮﻣﻮﺩ ﮐﻪ ﻭﺿﻊ ﺑﺎﺷﺪ ﻋﺎﻟﯽ
ﮔﻔﺘﻢ ﮐﻪ ﺑﯿﺎ ﺧﺮﯼ ﺭﻫﺎ ﮐﻦ
ﺁﺩﻡ ﺷﻮ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﺻﻔﺎﮐﻦ
ﮔﻔﺘﺎ ﮐﻪ ﺑﺮﻭ ﻣﺮﺍ ﺭﻫﺎ ﮐﻦ
ﺯﺧﻢ ﺗﻦ ﺧﻮﯾﺶ ﺭﺍ ﺩﻭﺍ ﮐﻦ
ﻧﻪ ﻇﻠﻢ ﺑﻪ ﺩﯾﮕﺮﯼ ﻧﻤﻮﺩﯾﻢ
ﻧﻪ ﺍﻫﻞ ﺭﯾﺎ ﻭ ﻣﮑﺮ ﺑﻮﺩﯾﻢ
ﺭﺍﺿﯽ ﭼﻮ ﺑﻪ ﺭﺯﻕ ﺧﻮﯾﺶ ﺑﻮﺩﯾﻢ
ﺍﺯ ﺳﻔﺮﮤ ﮐﺲ ﻧﺎﻥ نَرُﺑﻮﺩﯾﻢ
ﺩﯾﺪﯼ ﺗﻮ ﺧﺮﯼ ﮐُﺸﺪ ﺧﺮﯼ ﺭﺍ؟
ﯾﺎ ﺁﻧﮑﻪ ﺑَﺮﺩ ﺯ ﺗﻦ ﺳﺮﯼ ﺭﺍ؟
ﺩﯾﺪﯼ ﺗﻮ ﺧﺮﯼ ﮐﻪ ﮐﻢ ﻓﺮﻭﺷﺪ ؟
ﯾﺎ ﺑﻬﺮ ﻓﺮﯾﺐِ ﺧﻠﻖ ﮐﻮﺷﺪ ؟
ﺩﯾﺪﯼ ﺗﻮ ﺧﺮﯼ ﮐﻪ ﺭﺷﻮﻩ ﺧﻮﺍﺭ ﺍﺳﺖ؟
ﯾﺎ ﺑﺮ ﺧﺮ ﺩﯾﮕﺮﯼ ﺳﻮﺍﺭ ﺍﺳﺖ؟
ﺩﯾﺪﯼ ﺗﻮ ﺧﺮﯼ ﺷﮑﺴﺘﻪ ﭘﯿﻤﺎﻥ؟

مقصود از روایات سبعة احرف چیست و آیا این روایات با الهی بودن نص قرآن سازگار است؟