سنّت :
سّنت در لغت به معني سيره و در اصطلاح محدّثان شيعه به قول و فعل و تقرير معصوم که منشاء حکم شرعي باشند، اطلاق مي شود و الفاظ حاکي از آن را حديث، خبر، اثر گويند . مامقاني مي گويد : مايصدر عن النبي أو مطلق المعصوم من قول أو فعل أو تقرير غير عادي .
مقصود از تقرير، امضا و تأييد عمل اشخاص توسط معصوم مي باشد و تقرير معصوم از آن جهت حجّت است که معصوم، فعل ناصحيح کسي را تأييد نمي کند، مگر از باب تقيه که آن هم در موارد خاص و به همراه قراين مي باشد و مقصود از فعل نيز شامل کتابت، اشاره، عمل و... مي شود.
منظور از قيد غيرعادي، اقوال و رفتاري است که منشأ حکم شرعي نباشد، گرچه
که چنين قيدي به نظر لازم نمي رسد، چون معصوم، همواره الگو است و قول و فعل و
تقرير او در واجبات، مستحبّات و... همواره مي تواند، حجّت و سيره به حساب آيد.
گاهي سّنت به معناي مستحب و در برابر فريضه به کار مي رود که چنين برداشتي در فقه، متداول مي باشد؛ نزد اکثر اهل سّنت مانند دکتر عجاج، سّنت، مترادف حديث شمرده شده
ولي در نزد صبحي صالح، سّنت مربوط به فعل است و امّا حديث عام تر از آن مي باشد. او مي گويد :
والسنة فی الأصل، ليست متساوية للحديث فاّنها تبعًا لمعناها اللغوي، کانت تطلق عل ی الطريقة الدينية التي سلکها النبي | فی سيرته المطهّرة ... فإذا کان الحديث عامًا يشمل قول النبي و فعله فالسّنة خاصة باعمال النبي.
خبر :
خبر در لغت به معني، هر آن چيزي است که نقل مي شود و به واسطه آن حديث مي شود و عام تر از نبأ و در برابر انشاء است و در اصطلاح محدّثان داراي دو معني است:
۱. نظر غالب بر آن است که خبر، مرادف حديث مي باشد مانند شهيد ثاني , عّلامه مامقاني و صبحي صالح... که به نظر مي رسد همين وجه صحيح باشد.
۲. خبر عام تر از حديث مي باشد، زيرا چنان که سيوطي نقل مي کند : حديث مخصوص به معصوم ولي خبر اعم از معصوم و غيرمعصوم است .
توصيف برخي از محدّثان به اخباري نيز از همين جهت مي باشد که او با حديث ممارست دارد و حرفه وي حديث شناسي است . اطلاق کلمه أخباري بر أهل تاريخ و نقل حوادث عامه، منصرف است و استعمال آن بر خصوص أهل حديث احتياج به قرينه دارد ، مثل مقابله آن با اصولي؛ يا گوينده در مقام ذکر فرقه هاي اسلامي باشد که اخباريون همان حشويه يا اهل حديث هستند.
-----------------------------------------------------------------------------
علم الدرایه تطبیقی . ص 33و 34
_11.jpg)
